LITERATURA - Receznje

Radek Rak "Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli"

październik 21, 2020
To jest książka...nieoczywista. I wzbudza przeróżne emocje.Początek otulił mnie, był plastrem na moje udręczone serce, nie wężowe, a szkoda, bo jak się okazuje, daje pewne możliwości. Moje raczej żmijowate, taka dygresja.
Informator

Koncert z okazji XX Dnia Papieskiego - Zespół Regionalny Istebna

październik 12, 2020
Niedzielny wieczór w istebniańskim kościele mogliśmy wysłuchać koncertu ZespołuRegionalnego Istebna, a dla tych z Was, którzy z wiadomych powodów nie mogli w nim uczestniczyć, mamy nagranie z koncertu. Przypomnijmy tylko, że koncert odbył się w ramach pbchodów XX Dnia Papieskiego.…
Informator

Geniusz

wrzesień 20, 2020
Wieczór filmowy
Kalendarium

Korona Himalajów Jerzego Kukuczki

wrzesień 18, 2020
18 września 1987 r. Jerzy Kukuczka, jako drugi człowiek na świecie po Reinholdzie Messnerze, zdobył Koronę Himalajów.
Informator

Zanim zobaczysz na żywo

wrzesień 16, 2020
Yellowstone - zabójcze piękno?
Informator

Zanim zobaczysz na żywo

wrzesień 14, 2020
Wiadukt Glenfinnan - wiadukt Harrego Pottera.
LITERATURA - Receznje

Linda Polman "Laleczki skazańców. Życie z karą śmierci"

wrzesień 10, 2020
Aż dziwne, że w takiej właściwie małej książeczce, skromnej, udało się zmieścić tak wiele. Kapitalnie autorka podeszła do tematu. O owych laleczkach, czyli w większości Europejkach, które korespondują, pomagają czy też wychodzą za mąż za skazańców z cel śmierci w…
Informator

Zanim zobaczysz na żywo

wrzesień 09, 2020
Dziś zapraszamy w okolice wodospadu Horsetail "koński ogon" w Parku Narodowym Yosemite.
Informator

Pomnik anonimowego wspinacza

wrzesień 07, 2020
Góry - słowo-klucz, otwierające naszą pamięć i wyobraźnię na urwiste granie, zapierające dech w piersiach widoki, szczyty osnute mgłą.... piękno zawarte w kamieniu.

"Opowiadania kołymskie" Warłam Szałamow

"Porzućcie wszelką nadzieję,  wy, którzy tu wchodzicie".

Alighieri pisząc te słowa w XIV wieku nie mógł nawet przypuszczać,  że  uciekną one na Daleką Północ i odbiją się w sercach i umysłach milionów więźniów sowieckich łagrów, bo zaiste, wstępowali oni do piekła. Na rubieże życia i śmierci. Do więzienia bez dachu. Bo trzeba Wam wiedzieć, cóż to jest ta Kołyma. Bezkresny obszar, Przeklęta Wyspa, jak nazywana była przez więźniów, z klimatem tak surowym na północnym wschodzie ZSRR. To również stan umysłu i dusz tych chodzących widm, które porzuciły nadzieję i wiarę,  którym w tym mroźnym piekle śmierć jawiła się jako wybawienie z udręki.  Głodu wszechogarniąjacego, który zaćmiewał umysł i czynił z więźniów powolnych zombi, zdolnych do wszelkich niegodziwości, byle włożyć do ust choć kawałek czegoś, co na chwil parę powstrzymywało tę ssącą, nieukojoną nigdy, instynktowną potrzebę. Zimna tak potwornego, że odbierało zdolność myślenia, sprawiało,  że odmrożone palce czerniały a na twarzach na zawsze już pozostawało znamię Kołymy. Wszy, które jadły więźniów z nonszalancją,  świadome swojej liczebnej przewagi i słabości swoich ofiar. Pracy, która wzbudzała tylko niechęć,  bo stała się przyczyną niewysłowionego cierpienia i śmierci tak bezsensownej. W upokorzeniu, pogardzie, w trudzie, nieludzka.  Po gehennie kołymskiego życia przychodziła i zabierała dusze, pozostawiając ciała,  bo Kołyma swoich ofiar nie przyjmowała litościwie w objęcia. Wieczna zmarzlina i kamienie nie mogły być upragnionym grobem tych obłąkanych ludzkich istot.

Kołyma to była również próba. Próba charakterów,  której nie zdało 90% jej przymusowych mieszkańców. I trudno ich za to winić,  bo cóż może jeden przeciw sile natury i bezbrzeżnego okrucieństwa, bestialstwa bezinteresownego a wynikającego tylko i wyłącznie z władzy. Wszelka moralność,  etyczne, zwyczajnie ludzkie zachowania zniknęły gdzieś w śniegach Kołymy,  tak jakby nigdy nie miały miejsca. Tam rządziły instynkty... zwierzęce,  przetrwać.  Ale nie cały wyrok. Nikt nie śmiał nawet o tym marzyć. Przetrwać dzień. Tylko do takiej przyszłości zdolne były te ludzkie wraki.  Nie wyjść do kopalni, gdzie każda grudka złota stawała się bezcenna, bo płacili za nią życiem. Przeklęta Wyspa stała się grobem ducha ludzkiego. To właśnie tu umarło człowieczeństwo. A przecież oni wszyscy,  więźniowie i ich dręczyciele jednaki los wiedli. Wszyscy oni byli ofiarami tej maszyny, tej idei,  co za nic miała człowieka,  dla której był jedynie szkodnikiem. A w gruncie rzeczy wszyscy oni byli niewinni. Zresztą jak pisze sam autor "Bezkarna rozprawa z milionami ludzi dlatego właśnie się udała,  że byli to ludzie niewinni. Byli to męczennicy, nie bohaterowie".

Gułagowej literatury za mną sporo. Jednak w większości naukowej, gdzie mówią fakty. U Szałamowa mówią za to emocje. Tak skrajne, jak daleko położona jest Kołyma. Z tych opowiadań ułożył swój życiorys,  prawie dwudziestu lat zesłania. Potwornego doświadczenia nie tylko dla autora, dla wszystkich, dla których Kołyma stała się Piekłem Dantego.  Czyni to w sposób tak cudownie poetycki, z takim bogactwem jezykowym, stylistycznym i emocjonalnym, tak dramatycznie pięknie. "Opowiadania kołymskie"  wrzuciły mnie w dwie, skrajnie różne przepaści. Ta pierwsza to potworna trwoga, żal, gniew, niedowierzanie, współczucie. Z dna tego nieszczęścia chciałam uciec, nie wiedzieć,  zapomnieć. Ta druga to zachwyt nad pięknem słowa,  którego Szałamow jest mistrzem absolutnym, a który mnie onieśmielał i przyciągał i którego wyrzec się nijak nie mogłam. Niewiarygodne, jak można połączyć tak skrajne doznania, zamknąć je w okładce i oddać światu.  Niech wie. I jakim trzeba być człowiekiem, że udało mu się ocalić w bezmiarze tragedii piękno,  swoje własne. I skąd wziął siłę,  żeby oddać je nam, czytelnikom, w posiadanie.

Nie polecam, ja namawiam gorąco , zachęcam, proszę. Czytajcie, bo to pozycja wyjątkowa.

Komentuj

Dodatkowe informacje

  • Tytuł: Opowiadania kołymskie
  • Autor: Warłam Szałamow
  • Recenzja: Katarzyna Musiał
Zaloguj się, by skomentować