LITERATURA - Receznje

Radek Rak "Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli"

październik 21, 2020
To jest książka...nieoczywista. I wzbudza przeróżne emocje.Początek otulił mnie, był plastrem na moje udręczone serce, nie wężowe, a szkoda, bo jak się okazuje, daje pewne możliwości. Moje raczej żmijowate, taka dygresja.
Informator

Koncert z okazji XX Dnia Papieskiego - Zespół Regionalny Istebna

październik 12, 2020
Niedzielny wieczór w istebniańskim kościele mogliśmy wysłuchać koncertu ZespołuRegionalnego Istebna, a dla tych z Was, którzy z wiadomych powodów nie mogli w nim uczestniczyć, mamy nagranie z koncertu. Przypomnijmy tylko, że koncert odbył się w ramach pbchodów XX Dnia Papieskiego.…
Informator

Geniusz

wrzesień 20, 2020
Wieczór filmowy
Kalendarium

Korona Himalajów Jerzego Kukuczki

wrzesień 18, 2020
18 września 1987 r. Jerzy Kukuczka, jako drugi człowiek na świecie po Reinholdzie Messnerze, zdobył Koronę Himalajów.
Informator

Zanim zobaczysz na żywo

wrzesień 16, 2020
Yellowstone - zabójcze piękno?
Informator

Zanim zobaczysz na żywo

wrzesień 14, 2020
Wiadukt Glenfinnan - wiadukt Harrego Pottera.
LITERATURA - Receznje

Linda Polman "Laleczki skazańców. Życie z karą śmierci"

wrzesień 10, 2020
Aż dziwne, że w takiej właściwie małej książeczce, skromnej, udało się zmieścić tak wiele. Kapitalnie autorka podeszła do tematu. O owych laleczkach, czyli w większości Europejkach, które korespondują, pomagają czy też wychodzą za mąż za skazańców z cel śmierci w…
Informator

Zanim zobaczysz na żywo

wrzesień 09, 2020
Dziś zapraszamy w okolice wodospadu Horsetail "koński ogon" w Parku Narodowym Yosemite.
Informator

Pomnik anonimowego wspinacza

wrzesień 07, 2020
Góry - słowo-klucz, otwierające naszą pamięć i wyobraźnię na urwiste granie, zapierające dech w piersiach widoki, szczyty osnute mgłą.... piękno zawarte w kamieniu.

Joanna Ostrowska "Przemilczane. Seksualna praca przymusowa w czasie II wojny światowej".

Książka Joanny Ostrowskiej pozostaje świadectwem milczenia – najlepiej udokumentowanym dowodem na brak świadectw, najstaranniej i najwszechstronniej opisanym brakiem głosu.

Jeśli pojęcia „czystości” i „wstydu” są – poza przemocą bezpośrednią – najdrastyczniejszymi narzędziami dyscyplinowania kobiet i gwarancją męskiej władzy, to ich ofiarom, by przetrwać, pozostaje milczenie. W milczeniu kryje się wiele możliwości poza jedną – milczenie nie zmieni ich sytuacji. Może odwrócić ją na chwilę sprytnie i obłudnie, ale nie zagrozi trwałości władzy i patriarchalnym hierarchiom. Milczenie ofiar pozwala na reprodukowanie systemu i na jeszcze więcej ofiar. Chyba, że przestaje być tylko milczeniem, a staje się strategią, nie tyle samoobrony, ile walki. Bo milczenie przestaje być milczeniem, kiedy się je ujawni, kiedy się je zademonstruje.

Każdy widział drastyczne fotografie protestujących przeciw cenzurze performerów z ustami zaszytymi grubą nicią. Uchodźców zaszywających sobie usta w masowym proteście na granicy państw, które odmawiały ich przyjęcia. Zdjęcia kobiet zasłaniających usta czarnymi chustkami w proteście przeciw gwałtom, dziewczyn zaklejających usta taśmą w proteście przeciw seksualnej przemocy. Fotografie z marszów milczenia. Z pikiet osób z zaklejonymi ustami. Z demonstracji z opaskami na ustach i z hasłami: usłyszcie nasz głos. Milczenie ofiar pedofilii, gwałtów, przemocy domowej, molestowania, mobbingu czy jakiejkolwiek innej systemowej opresji, która dotyka słabszych i bezbronnych – jeśli ujawnione, zademonstrowane, odegrane, wyobrażone – działa mocniej niż słowa. Zwłaszcza, że milczenie to także brak słów.

Niektórzy może widzieli niezwykły holenderski film „Kwestia milczenia” (1982) ­autorstwa Marleen Gorris, znanej u nas przede wszystkim z „Rodu Antonii”. Film o kobietach, które żyjąc w nieznośnie patriarchalnym świecie, mordują przypadkowego (choć niemiłego) mężczyznę i stają za to przed sądem. Podczas procesu milczą, a biegła psychiatra tłumaczy sądowi, że to milczenie jest wynikiem wyboru, że kobiety nie komunikują się, ponieważ „nie widzą sensu tej komunikacji” zwłaszcza z sądem składającym się wyłącznie z mężczyzn. Na sugestię sędziego, że zamordowaną mogła być przecież kobieta, oskarżone i inne obecne na sali kobiety wybuchają gromkim śmiechem.

Ale niech nas nie zwiedzie ani ten histeryczny, oczyszczający, absurdalny, katastroficzny, niedorzeczny, rozpaczliwy śmiech, ani performatywna siła milczenia. Słowa też muszą w końcu paść. Skoro nie w sądzie, to w książkach trzeba te wszystkie okrutne historie opowiedzieć, jeśli ktoś ma choćby cień nadziei na zmianę. Taką próbę podjęła Joanna Ostrowska w książce „Przemilczane”, o seksualnej pracy przymusowej w czasie II wojny światowej.

Napisała o organizacji przymusowego nierządu, o domach publicznych dla Niemców w Generalnej Guberni i dla robotników przymusowych w Rzeszy, o obozowych burdelach i o powojennych gwałtach. Dotarła do archiwalnych dokumentów, statystyk, listów transportowych, raportów lekarskich. Poznała skalę zjawiska, dyrektywy dotyczące działania domów publicznych, systemy premiowania więźniów w obozach bonami do puffu, metody selekcji kobiet w Birkenau do „lekkiej pracy”. O tym wszystkim i o wiele więcej można się z książki Ostrowskiej dowiedzieć. A mimo to pozostaje ona świadectwem milczenia – najlepiej udokumentowanym dowodem na brak świadectw, najstaranniej i najwszechstronniej opisanym brakiem głosu, szczegółową historią bez podmiotu. Kobiety – ofiary gwałtów i seksualnej pracy przymusowej nigdy bowiem nie odważyły się opowiedzieć o swoim losie, ich relacji po prostu nie ma.

„Przemilczane” to zatem nie tylko oskarżenie wobec nazistowskiej machiny prześladowań i tortur, to oskarżenie pod adresem kultury, która, gdy wojna się skończyła, nie pozwoliła zaopiekować się ofiarami, zabroniła im opowiadać o swoim doświadczeniu, odebrała im współczucie i ukarała nakazem milczenia. Dlatego niektórzy nazywają ją kulturą gwałtu, w niej żyjemy.

Joanna Krakowska

P.S. 

Rozmowa z dr Joanną Ostrowską: https://www.tvn24.pl/xiegarnia,66,m/xiegarnia-joanna-ostrowska-gosciem-programu,877448.html

 

Komentuj

Dodatkowe informacje

  • Tytuł: Przemilczane. Seksualna praca przymusowa w czasie II wojny światowej
  • Autor: Joanna Ostrowska
  • Recenzja: Karolina Kaźmierczak
Zaloguj się, by skomentować