Kalendarium

Wybuchowy fundator

październik 21, 2021
21 października 1833 roku urodził się  Alfred Nobel.
Kalendarium

Dzisiaj w nocy będzie się działo!

październik 20, 2021
Szukających niezdrowych sensacji muszę zmartwić - nie będzie nic z tego, co można z wypiekami na twarzy komentować w mediach społecznościowych. Będzie to wieczorno-nocny spektakl na niebie.
Kalendarium

Moby Dick albo wieloryb

październik 18, 2021
18 października 1851 r. w Londynie ukazała się powieść amerykańskiego pisarza Hermana Melville’a zatytułowana "Moby Dick or the Whale" ("Moby Dick albo wieloryb").
Kalejdoskop

Agnieszka Osiecka

październik 10, 2021
Zapraszam na wieczorne spotkanie z muzyką do słów Agnieszki Osieckiej. Spotykamy się w poniedziałek od godziny 20:30 na antenie Radia Istebna Obecność obowiązkowa :)
Informator

Galeria Kukuczka - reaktywacja

październik 09, 2021
Ponad rok temu wydawało się, że to już koniec, a tymczasem... Galeria Kukuczka znowu zaprasza w swoje przestrzenie. Szkoda tylko, że teraz trzeba jechać do Ustronia, zamiast mieć ją u siebie. Więcej o swoich planach opowie jej właściciel - Jan…
Kalendarium

Damski bokser z legitymacją STASI

październik 07, 2021
7 października 1949 r. ogłoszono powstanie Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD). I patrzcie, jaki dziwny zbieg dat! Bo tego samego dnia, tyle że zaledwie trzy lata później urodził się... Władimir Władimirowicz Putin! Dawno, dawno temu pracował jako sowiecki szpieg w NRD…
Informator

Pożegnajmy wakacje na balkonie

sierpień 27, 2021
Balkon, własny czy też nie, to przecież idealne miejsce na takie wydarzenie! Bo do czego służy balkon? A do wielu rzeczy.
Kalendarium

Wehikuł czasu

sierpień 24, 2021
Aż trudno uwierzyć! Książka drukowana liczy sobie juz 565 lat.

Joanna Ostrowska "Przemilczane. Seksualna praca przymusowa w czasie II wojny światowej".

Książka Joanny Ostrowskiej pozostaje świadectwem milczenia – najlepiej udokumentowanym dowodem na brak świadectw, najstaranniej i najwszechstronniej opisanym brakiem głosu.

Jeśli pojęcia „czystości” i „wstydu” są – poza przemocą bezpośrednią – najdrastyczniejszymi narzędziami dyscyplinowania kobiet i gwarancją męskiej władzy, to ich ofiarom, by przetrwać, pozostaje milczenie. W milczeniu kryje się wiele możliwości poza jedną – milczenie nie zmieni ich sytuacji. Może odwrócić ją na chwilę sprytnie i obłudnie, ale nie zagrozi trwałości władzy i patriarchalnym hierarchiom. Milczenie ofiar pozwala na reprodukowanie systemu i na jeszcze więcej ofiar. Chyba, że przestaje być tylko milczeniem, a staje się strategią, nie tyle samoobrony, ile walki. Bo milczenie przestaje być milczeniem, kiedy się je ujawni, kiedy się je zademonstruje.

Każdy widział drastyczne fotografie protestujących przeciw cenzurze performerów z ustami zaszytymi grubą nicią. Uchodźców zaszywających sobie usta w masowym proteście na granicy państw, które odmawiały ich przyjęcia. Zdjęcia kobiet zasłaniających usta czarnymi chustkami w proteście przeciw gwałtom, dziewczyn zaklejających usta taśmą w proteście przeciw seksualnej przemocy. Fotografie z marszów milczenia. Z pikiet osób z zaklejonymi ustami. Z demonstracji z opaskami na ustach i z hasłami: usłyszcie nasz głos. Milczenie ofiar pedofilii, gwałtów, przemocy domowej, molestowania, mobbingu czy jakiejkolwiek innej systemowej opresji, która dotyka słabszych i bezbronnych – jeśli ujawnione, zademonstrowane, odegrane, wyobrażone – działa mocniej niż słowa. Zwłaszcza, że milczenie to także brak słów.

Niektórzy może widzieli niezwykły holenderski film „Kwestia milczenia” (1982) ­autorstwa Marleen Gorris, znanej u nas przede wszystkim z „Rodu Antonii”. Film o kobietach, które żyjąc w nieznośnie patriarchalnym świecie, mordują przypadkowego (choć niemiłego) mężczyznę i stają za to przed sądem. Podczas procesu milczą, a biegła psychiatra tłumaczy sądowi, że to milczenie jest wynikiem wyboru, że kobiety nie komunikują się, ponieważ „nie widzą sensu tej komunikacji” zwłaszcza z sądem składającym się wyłącznie z mężczyzn. Na sugestię sędziego, że zamordowaną mogła być przecież kobieta, oskarżone i inne obecne na sali kobiety wybuchają gromkim śmiechem.

Ale niech nas nie zwiedzie ani ten histeryczny, oczyszczający, absurdalny, katastroficzny, niedorzeczny, rozpaczliwy śmiech, ani performatywna siła milczenia. Słowa też muszą w końcu paść. Skoro nie w sądzie, to w książkach trzeba te wszystkie okrutne historie opowiedzieć, jeśli ktoś ma choćby cień nadziei na zmianę. Taką próbę podjęła Joanna Ostrowska w książce „Przemilczane”, o seksualnej pracy przymusowej w czasie II wojny światowej.

Napisała o organizacji przymusowego nierządu, o domach publicznych dla Niemców w Generalnej Guberni i dla robotników przymusowych w Rzeszy, o obozowych burdelach i o powojennych gwałtach. Dotarła do archiwalnych dokumentów, statystyk, listów transportowych, raportów lekarskich. Poznała skalę zjawiska, dyrektywy dotyczące działania domów publicznych, systemy premiowania więźniów w obozach bonami do puffu, metody selekcji kobiet w Birkenau do „lekkiej pracy”. O tym wszystkim i o wiele więcej można się z książki Ostrowskiej dowiedzieć. A mimo to pozostaje ona świadectwem milczenia – najlepiej udokumentowanym dowodem na brak świadectw, najstaranniej i najwszechstronniej opisanym brakiem głosu, szczegółową historią bez podmiotu. Kobiety – ofiary gwałtów i seksualnej pracy przymusowej nigdy bowiem nie odważyły się opowiedzieć o swoim losie, ich relacji po prostu nie ma.

„Przemilczane” to zatem nie tylko oskarżenie wobec nazistowskiej machiny prześladowań i tortur, to oskarżenie pod adresem kultury, która, gdy wojna się skończyła, nie pozwoliła zaopiekować się ofiarami, zabroniła im opowiadać o swoim doświadczeniu, odebrała im współczucie i ukarała nakazem milczenia. Dlatego niektórzy nazywają ją kulturą gwałtu, w niej żyjemy.

Joanna Krakowska

P.S. 

Rozmowa z dr Joanną Ostrowską: https://www.tvn24.pl/xiegarnia,66,m/xiegarnia-joanna-ostrowska-gosciem-programu,877448.html

 

Dodatkowe informacje

  • Tytuł: Przemilczane. Seksualna praca przymusowa w czasie II wojny światowej
  • Autor: Joanna Ostrowska
  • Recenzja: Karolina Kaźmierczak